OGÓLNOPOLSKI MAGAZYN IZBY ARCHITEKTÓW RP / NAKŁAD KONTROLOWANY 15 000 EGZ.
 
   
 
 
 
Wyszukiwarka_Z:A  
  Reklama  
   
 
         
Zamów Z:A drukowany
| TECHNIKA W ARCHITEKTURZE |  PROMOCJA |
|_#59  ZA

 

 

Akustyka. Wymagania
normy pogłosowej
/ wskaźnik transmisji mowy (STI)

/// arch. Mikołaj Jarosz /// artykuł online w całości

Dołącz na Fb


///
wersja
beta_2
serwisu
///

AKTUALNY NUMER

Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free

> Zamów prenumeratę

WYDANIA ARCHIWALNE

> Czytaj wybrane artykuły

> Zamów Z:A_drukowany

> Szukaj w archiwum

> Pobierz Z:A_free (pdf)

> Forum Z:A /// skomentuj

> e-Newsletter Z:A

> Dopisz swój e-mail

Norma PN-B-02151-4:2015-06 dotycząca akustyki wnętrz* w styczniu 2018 r. została wprowadzona do wykazu polskich norm powołanych w WT. Warto więc zapoznać się z jej wymaganiami, które formułuje, używając różnych parametrów akustycznych. Pisaliśmy już o chłonności akustycznej i czasie pogłosu, tym razem omówimy wskaźnik transmisji mowy (STI).
       
Akustyka. Wymagania normy pogłosowej / wskaźnik transmisji mowy (STI)
       
       

Zrozumiałość mowy

Termin ten oznacza czytelność sygnału akustycznego, która umożliwia zrozumienie niesionych przez niego treści. Dobra zrozumiałość mowy jest pożądana we wszystkich pomieszczeniach, których funkcja zasadza się na komunikacji słownej (zarówno tej bezpośredniej, jak i wspomaganej nagłośnieniem) prowadzonej przy dużej odległości między słuchaczem a mówcą (ewentualnie najbliższym głośnikiem). Norma PN-B-02151-4:2015-06 wskazuje w tym kontekście na sale wykładowe, sale lekcyjne, audytoria i tym podobne pomieszczenia, ale dobra zrozumiałość mowy jest także atutem dobrze zaprojektowanych sal sportowych, hal dworcowych i wielu innych typów pomieszczeń. Zrozumiałość mowy zależy zasadniczo od poziomu tła akustycznego w pomieszczeniu, od jego pogłosowości oraz odległości słuchacza od źródła.

 

Wskaźnik transmisji mowy STI

Zrozumiałość mowy można mierzyć metodami subiektywnymi i obiektywnymi. Te pierwsze polegają na przeprowadzeniu w badanym wnętrzu swoistych dyktand, w czasie których słuchacze zapisują odtwarzane listy zdaniowe, słowne lub logatomowe (składające się z wyrazów nie mających znaczenia). Testy subiektywne, jako najbliższe rzeczywistości, mogą dać bardzo dokładną mapę zrozumiałości mowy, jednak są dosyć kłopotliwe do przeprowadzenia ze względu na konieczność zgromadzenia wystarczająco licznej grupy uczestników. Z tej przyczyny bardziej popularne są testy obiektywne, wykonywane sprzętowo w pustych pomieszczeniach. Jedną z metod jest pomiar wskaźnika transmisji mowy STI (ang. Speech Transmission Index). STI przybiera wartości w zakresie od 0 do 1, gdzie wyższa wartość oznacza lepszą zrozumiałość mowy. Technicznie pomiar STI polega na emisji, w określonym miejscu pomieszczenia (np. w audytorium będzie to katedra), szumu o paśmie zbliżonym do pasma mowy ludzkiej, modulowanego częstotliwościami bliskim tym, które występują w naturalnej mowie (szum jest raz głośniejszy, raz cichszy, a częstotliwość tych zmian odpowiada normalnemu tempu mowy). Poziom emitowanego sygnału odpowiada normalnemu poziomowi głosu (ok. 60 dBA). Następnie, dokonując rejestracji sygnału w różnych miejscach widowni, bada się zmiany głębokości modulacji, czyli zniekształcenie sygnału powodowane zakłóceniami akustycznymi (hałasem i pogłosem). Wartość STI może być także wyznaczona obliczeniowo. Przyjmuje się, że wartości STI wyższe niż 0,75 oznaczają doskonałą zrozumiałość mowy, a niższe niż 0,30 jej brak (patrz tab. 1).

 

 

Im niższy poziom tła akustycznego, im krótszy czas pogłosu i im bliżej jest źródło sygnału, tym większe wartości przyjmuje STI. W małych pomieszczeniach (< 250 m3) wystarczy zadbać o krótki czas pogłosu (< 0,6 s) i o niski poziom tła akustycznego (< 40 dBA), aby spodziewać się w całej sali wartości STI powyżej 0,7. W praktyce może to oznaczać zainstalowanie dźwiękochłonnego sufitu podwieszanego i kilku paneli ściennych.

Kiedy jednak mamy do czynienia z dużym wnętrzem (np. długa sala wykładowa), sytuacja się komplikuje. W dużych, mocno wytłumionych pomieszczeniach (tzn. takich, w których użyto wielu materiałów dźwiękochłonnych) dźwięk szybko zanika w miarę oddalania się od jego źródła. Pogłos jest bardzo słaby, w zasadzie niesłyszalny, więc dźwięk jest czysty i wyraźny, ale z tyłu sali może być zbyt cichy, aby przebić się przez ogólny szum. W takim przypadku wartości STI mogą być doskonałe lub dobre w przedniej i środkowej części sali, ale słabe w tylnej. Należy wówczas pomyśleć o wprowadzeniu nachylonych powierzchni w odpowiednich miejscach sufitów i ścian, które będą odbijały dźwięk w sposób kontrolowany. Chodzi o to, aby tzw. wczesne odbicia dźwięku trafiały w widownię i ulegały wytłumieniu na jej powierzchni. Te wczesne odbicia, mając bardzo małe (< 50 ms) opóźnienie czasowe względem dźwięku bezpośredniego, nakładają się na niego i wzmacniają go. Tym samym wartości STI w środkowej i tylnej części sali będą rosły.

Wszystko to dotyczy pomieszczeń przeznaczonych do komunikacji słownej bez użycia nagłośnienia. Wprowadzając to ostatnie, niejako zbliżamy mówcę do słuchacza (głośniki są bliżej i emitują głośniejszy sygnał) i nie musimy już się martwić o propagację dźwięku. Wystarczy kontrolować pogłos.

 

Wymagania

Norma PN-B-02151-4:2015-06 w stosunku do pomieszczeń przeznaczonych do komunikacji słownej wprowadza dwa wymagania, które zasadniczo powinny być spełnione łącznie: maksymalny dopuszczalny czas pogłosu oraz minimalną dopuszczalną wartość STI. Ponieważ w tym samym pomieszczeniu wartości STI w różnych jego miejscach mogą znacznie się różnić, norma stanowi, że pomieszczenie spełnia wymagania dotyczące STI, jeśli średnia ze wszystkich wyników pomiarów spełnia wymaganie (STI ≥ 0,60) oraz żaden z wyników pomiarów nie jest mniejszy od wartości wymaganej o więcej niż 0,05 (STI ≥ 0,55). Wymaganie dotyczące STI wprowadzono tylko w przypadku większych pomieszczeń do komunikacji słownej, aby uchronić je przed nieopacznym przetłumieniem (patrz tab. 2).

 

 

***

Na stronie www.ecophon.pl/PN dostępny jest przewodnik do normy. Definiując rodzaj pomieszczenia, można sprawdzić, jakie są dla niego wymagania i zapoznać się z zaleceniami projektowymi. Pod adresem www.ecophon.pl/przyklady-edu znajdują się filmy pokazujące rezultaty adaptacji akustycznych przeprowadzonych w różnych pomieszczeniach. Koniec artykułu

 


* Polska Norma PN-B-02151-4:2015-06 „Akustyka budowlana – Ochrona przed hałasem w budynkach – Część 4: Wymagania dotyczące warunków pogłosowych i zrozumiałości mowy w pomieszczeniach oraz wytyczne prowadzenia badań”

 


Pisaliśmy o tym w Z:A
> Akustyka. Wymagania normy pogłosowej / chłonność akustyczna, Z:A_#53, s. 106
> Akustyka. Wymagania normy pogłosowej / czas pogłosu, Z:A_#54, s. 094

 

> napisz do autora: mikolaj.jarosz@saint-gobain.com

 

 
  Forum Z:A /// skomentuj artykuł
     
Polecamy lekturę Z:A_#59
Zamów Z:A drukowany



Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free


Zapraszamy do pobierania wydanych dotychczas numerów
Zawodu:Architekt w wersji PDF

 

> polecamy: artykuły on-line

> strona główna Z:A

 
Polecamy w Z:A
Architektura
mała i duża

Bartosz Wokan
RELACJA Z WYKŁADU
ARCH. FERNANDO MENISA
Muzyka rozwija obyczaje
arch. Konrad Karmański
arch. Michał Borowski
WYWIAD Z:A
Zawód architekta.
Co nim jest obecnie?

dziewięcioro architektów

RING OPINII
Podstawą jest
dobra umowa

arch. Łukasz Szlachcic
Herzog & de Meuron
WYWIAD Z:A
Romantyzm wyboru
arch. Piotr Glegoła
architekt IARP
FELIETON

 

 

 
 
 
 
    Copyright © 2004-2018 Izba Architektów RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.  |  Zarządzanie serwisem i custom publishing: Oria Media.