OGÓLNOPOLSKI MAGAZYN IZBY ARCHITEKTÓW RP / NAKŁAD KONTROLOWANY 14 500 EGZ.
 
   
 
 
 
Wyszukiwarka_Z:A  
  Reklama  
   
 
         
Zamów Z:A drukowany
| IZBA ARCHITEKTÓW |  |
|_#47  ZA

 

 

Przeciw presji na niewykonywanie praw autorskich
/// arch. Urszula Szabłowska, architekt IARP /// artykuł online w całości

Dołącz na Fb


///
wersja
beta_2
serwisu
///

AKTUALNY NUMER

Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free

> Zamów prenumeratę

WYDANIA ARCHIWALNE

> Czytaj wybrane artykuły

> Zamów Z:A_drukowany

> Szukaj w archiwum

> Pobierz Z:A_free (pdf)

> Forum Z:A /// skomentuj

> e-Newsletter Z:A

> Dopisz swój e-mail

Rada Mazowieckiej Okręgowej Izby Architektów RP zwróciła się do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o interwencję. Skłoniły ją do tego skargi architektów, którzy poddawani presji zamawiających projekty rezygnują z przyznawania się do autorstwa dzieła.
       
Przeciw presji na niewykonywanie praw autorskich
       
       

Czy można pozbawić twórcę autorskich praw osobistych? Oczywiście nie. Prawo określa je przecież jako niezbywalne. A jednak można wymusić na twórcy  n i e w y k o n y w a n i e  autorskich praw osobistych. Oznacza to, że twórca nie może na przykład zamieścić wizerunku (wizualizacji) swojego dzieła na stronie internetowej pracowni czy umieścić go w portfolio.

Zdaniem autorów wniosku godzi to w interesy twórców i ogranicza ich prawa jako obywateli. Można użyć prawniczej paremii Volenti non fit iniuria (łac. Chcącemu nie dzieje się krzywda, Ulpian Domicjusz) i zlekceważyć skargi tych, którzy zgodzili się w umowach na krzywdę.

Jednakże zauważalne jest (nie tylko w środowisku zawodowym architektów) nadużywanie przewagi finansowej i/lub instytucjonalnej, co sprzyja narastaniu zjawiska „przemocy finansowo-prawnej” będącej konsekwencją nadmiernego wzrostu instytucjonalnej siły przetargowej klasy (…) inwestorów nad klasą (…) osób utrzymujących się z pracy najemnej [1].

A na przemoc się nie godzimy i wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich jest tego wyrazem. Koniec artykułu


1_S. Adamczyk, Formy przemocy finansowo-prawnej, Wszechnica Narodowa, 2014

 


Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
Mazowiecka Okręgowa Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
Okręgowa Rada Izby
l.dz. MA/BO/1133/2015

Warszawa, dnia 26 listopada 2015 roku

Szanowny Pan
dr Adam Bodnar
Rzecznik Praw Obywatelskich

WNIOSEK
o pomoc w ochronie praw naruszanych wobec środowiska architektów RP

W trybie art. 80 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku, Mazowiecka Okręgowa Izba Architektów RP, zwraca się z prośbą o interwencję polegającą na podjęciu działań legislacyjnych lub innych adekwatnych do sytuacji, mających na celu wyeliminowanie praktyki, godzącej w architektów - twórców chronionych przepisami Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, polegającej na uzależnianiu podpisania umowy projektowej przez Inwestorów od podjęcia przez autora zobowiązania do niewykonywania autorskich praw osobistych, które zgodnie z treścią art. 16 ww. ustawy nie podlegają zrzeczeniu i są niezbywalne.

Uzasadnienie
Wobec licznych sygnałów dotyczących nadużywania pozycji dominującej na rynku projektowania architektonicznego przez Zamawiających, tak publicznoprawnych w zakresie umów zawieranych w trybie przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, jak i prywatnoprawnych w zakresie kontraktów zawieranych na zasadzie swobody umów, zwracamy się z prośbą o podjęcie interwencji w przedmiotowym zakresie. Stosownie do treści art. 16 Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autorskie prawa osobiste nie podlegają zrzeczeniu i są niezbywalne. Przedmiotowy zapis ustawy jest zrozumiały i nie wymaga żadnej dodatkowej interpretacji, zarówno co do jego treści, jak też do przedmiotu ochrony jaki stanowi specyficzna więź łącząca autora ze stworzonym przez niego dziełem. Od kilku lat, wobec coraz trudniejszej sytuacji na rynku projektowania architektonicznego, nasilają się różnego rodzaju próby wywierania presji na architektów w tym m.in. co do zobowiązywania się do niewykonywania autorskich praw osobistych. W ocenie tutejszej Izby, podejmowanie tego typu zobowiązań, ocenianych jako legalne przez przedstawicieli doktryny prawa1, godzą w interesy twórców i stanowią zaprzeczenie ustawowego prawa do niezbywalności autorskich praw osobistych. Czymże bowiem jest prawo, którego adresat nie może wykonywać wskutek zobowiązania, jakie podjął w obliczu braku innej alternatywy dla wykonywania własnego zawodu. Zwracamy się z prośbą o przeanalizowanie sytuacji w przedmiotowym zakresie i podjęcie interwencji, która będzie skutkowała uznaniem za bezskuteczne takich zapisów umownych. Są bowiem one skutkiem nadużycia prawa podmiotowego przez Zamawiających, a ponadto godzą w ustawowe prawa twórców.

Z uwagi na powyższe niniejszy wniosek jest w pełni uzasadniony i zwracamy się z prośbą o interwencję we wskazanym zakresie.

 

Anatol Kuczyński
Sekretarz Mazowieckiej
Okręgowej Rady Izby Architektów RP

Robert Szumielewicz
Przewodniczący Mazowieckiej

Okręgowej Rady Izby Architektów RP


________________


1. Bukowski Marek, Prawo autorskie i prawa pokrewne.
Komentarz: Z treści art. 16 wynika, iż prawa osobiste chronią niepodlegającą zrzeczeniu się ani zbyciu więź twórcy z utworem.
Natomiast przyjmuje się, iż wykonywanie już konkretnych praw osobistych może być regulowane umownie, oraz w drodze jednostronnego oświadczenia woli (szczegółowo por. J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie..., 2013, s. 109; J. Barta, R. Markiewicz (w:) Prawo autorskie i prawa..., red. J. Barta, R. Markiewicz, 2011, s. 166-167). W orzeczeniu SA w Warszawie z dnia 14 maja 2007 r., I ACa 668/06, przyjęto, iż: „Przy zachowaniu zasady niezbywalności autorskich praw osobistych dopuszczalne jest zrzeczenie się przez twórcę wykonywania części tych praw na rzecz osób trzecich, w tym przedsiębiorców”. Opublikowano: LEX 2015

 

 
  Forum Z:A /// skomentuj artykuł
     
Polecamy lekturę Z:A_#47
Zamów Z:A drukowany



Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free


Zapraszamy do pobierania wydanych dotychczas numerów
Zawodu:Architekt w wersji PDF

 

> polecamy: artykuły on-line

> strona główna Z:A

 
Polecamy w Z:A
Młodzi architekci
w Europie: kondycja
i przyszłość zawodu

arch. Jola Starzak,
arch. Dawid Strębicki, architekci IARP

DOŚWIADCZENIA
Obszar Oddziaływania Obiektu / refleksje przed godziną „zero”
arch. Piotr Gadomski, architekt IARP
PRAWO
Konkursy: ziemia obiecana czy droga donikąd?
arch. Krzysztof A. Nowak

IZBA ARCHITEKTÓW
Sztuka aikido
arch. Wojciech Gwizdak, architekt IARP
FELIETON
Anioł najbardziej przykuwa moją uwagę / czyli polski gust architektoniczny...
autor: Błażej Prośniewski, redakcja: Bartosz Wokan
ARCH_I_KULTURA

 

 

 
 
 
 
    Copyright © 2004-2018 Izba Architektów RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.  |  Zarządzanie serwisem i custom publishing: Oria Media.