OGÓLNOPOLSKI MAGAZYN IZBY ARCHITEKTÓW RP / NAKŁAD KONTROLOWANY 14 500 EGZ.
 
   
 
 
 
Wyszukiwarka_Z:A  
  Reklama  
   
 
         
Zamów Z:A drukowany
| TECHNIKA W ARCHITEKTURZE | PROMOCJA |
|_#44  ZA

 

 

Zasada „ciemnego nieba”
/ wskazówki do projektowania
/// Sławomir Stancelewicz /// artykuł online w całości

Dołącz na Fb


///
wersja
beta_2
serwisu
///

AKTUALNY NUMER

Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free

> Zamów prenumeratę

WYDANIA ARCHIWALNE

> Czytaj wybrane artykuły

> Zamów Z:A_drukowany

> Szukaj w archiwum

> Pobierz Z:A_free (pdf)

> Forum Z:A /// skomentuj

> e-Newsletter Z:A

> Dopisz swój e-mail

Trudno dziś wyobrazić sobie życie bez światła. To właśnie ono jest odpowiedzialne za 75% informacji docierających do nas przez zmysły. Ale światło, szczególnie to sztuczne, ma również negatywny wpływ na świat. Dlatego rok 2015 został ogłoszony przez ONZ, Międzynarodowym Rokiem Światła i Technologii Wykorzystujących Światło. Najważniejszym celem tej inicjatywy ma być walka z zanieczyszczeniem świetlnym i emisją sztucznego światła w niebo. Warto wiedzieć, że często zdrowe światło można zaplanować na etapie projektu.
       
Zasada „ciemnego nieba” / wskazówki do projektowania
       
       

Światło to przede wszystkim źródło energii podtrzymującej ziemską egzystencję, które stoi za niezliczonymi technologiami służącymi człowiekowi poczynając od zegarów słonecznych, a kończąc na światłowodach i procesorach optycznych. Jego fascynująca i skomplikowana natura przyczyniła się do wielu rewolucyjnych odkryć. Obecne jest zarówno we wszystkich dziedzinach naszego codziennego życia, jak i we wszystkich obszarach nauki w XXI wieku.

Priorytet: ciemne niebo

Proklamowanie Roku Światła miało na celu zwrócenie uwagi społeczności świata przede wszystkim na dwie istotne sprawy: znaczenie technologii wykorzystujących światło i potrzebę poszukiwania rozwiązań dla problemów związanych z zasobami energii na świecie. Działacze ONZ szczególnie podkreślali znaczenie zagadnień związanych z ekonomią, komunikacją, medycyną, środowiskiem czy społeczeństwem. Jednak założeniem priorytetowym miała być walka z zanieczyszczeniem świetlnym i emisją sztucznego światła w niebo. Dbając o ciemne niebo, dbamy również o redukcję zużywanej energii, a tym samym emitujemy mniej zanieczyszczeń do środowiska. Fakt, iż dbanie o wydajność oświetleniową jest jedynym szczegółowym celem przyjętym przez ONZ, w ramach Międzynarodowego Roku Światła, świadczy dodatkowo o jego ważności.

Świetlne nieczystości

Aby wyjaśnić czym jest zanieczyszczenie świetlne należałoby najpierw pokusić się o zdefiniowanie tego pojęcia. Zanieczyszczenie to „zmniejszenie czystości środowiska” a zanieczyszczenie świetlne to nic innego jak zanieczyszczenie światła naturalnego światłem sztucznym, utworzonym i emitowanym przez człowieka w przestrzeń, w niebo.

Możemy wyróżnić cztery rodzaje zanieczyszczenia świetlnego, które są ze sobą ściśle powiązane:

  • łuna miejskiego nieba, zwana inaczej smogiem świetlnym występująca nad obszarami zamieszkałymi,
  • światło niepożądane, które pada w nieodpowiednie miejsce, zwane też światłem zabłąkanym,
  • oślepienie, czyli przewymiarowanie światła, które powoduje wizualny dyskomfort,
  • zakłócenia świetlne, które objawiają się ogromnym nagromadzeniem źródeł światła w pewnych obszarach, zwane też symfonią świateł.

Niestety, jak każdy rodzaj zanieczyszczenia, także i ten ma niekorzystny wpływ na wiele obszarów życia ludzkiego – na zdrowie, bezpieczeństwo, ekologię, ekonomię, kulturę i estetykę. Dlatego przy projektowaniu oświetlenia należy zwracać uwagę nie tylko na wygodę, gusta, czy też piękno często bardzo specyficznie rozumiane, ale także na to czy oświetlenie jest dla nas zdrowe, bezpieczne, ekonomiczne i czy faktycznie jest estetyczne.

Jak projektować oświetlenie

Projektowanie oświetlenia zgodne z zasadą „ciemnego nieba” nie jest wcale sprawą łatwą. Przede wszystkim ważne jest co się projektuje – oświetlenie uliczne, parkowe, architektoniczne, przydomowe, sportowe, przemysłowe czy ostrzegawcze. W jednym małym artykule trudno poruszyć wszelkie aspekty związane z niepożądaną emisją światła w tak wielu obszarach życia. Niemniej można podać kilka ogólnych zasad, jakimi należy kierować się podczas projektowania oświetlenia zgodnego z zasadą „ciemnego nieba”. Oto one:

  1. Stosowanie w miarę możliwości opraw oświetleniowych z płaskimi szybami zamontowanymi wewnątrz obudów i zawsze ze skierowanym strumieniem światła w dół, tak, aby emisja światła nie była kierowana w niebo lub w obszary, które nie potrzebują oświetlenia lub doświetlenia.
    Bezwzględnym warunkiem do uzyskania jak najmniejszego zanieczyszczenia sztucznym światłem jest horyzontalne położenie oprawy zapewniające odcięcie ucieczki światła do górnej półsfery. Pierwszą składową tego rozwiązania jest zupełnie płaska szyba, która w przeciwieństwie do kloszy nie będzie rozpraszać strumienia światła w niepożądanym kierunku. Niedopuszczalne jest również stosowanie opraw z płaskimi szybami, których krawędzie wystają poza obudowę oprawy, generując zbędne olśnienie boczne. Zgodnie z przyjętą zasadą ochrony ciemnego nieba, płaska szyba powinna być w całości umieszczona wewnątrz oprawy, a komplet zamontowany tak, aby płaszczyzna szyby była prostopadła do osi pionu, bez względu na różnice terenowe.
  2. Wyposażanie oświetlenia zarówno w czujniki ruchu, jak i reduktory mocy czy ściemniacze po to, aby oświetlenie funkcjonowało wtedy, gdy faktycznie jest potrzebne.
    Najlepszym rozwiązaniem dla ciemnego nieba jest oczywiście zupełny brak światła, ale przecież nie o to chodzi i dlatego należy poszukiwać kompromisów. Przemawiają za tym także argumenty ekonomiczne, bo każde wygaszenie lub zredukowanie światła przekłada się na zaoszczędzone złotówki. Nie bez powodu nauczeni jesteśmy zasady „zgaś światło w pokoju skoro cię tam nie ma”. Docelowo dobrym rozwiązaniem jest więc zastosowanie modeli pośrednich, umożliwiających stały wpływ na czas i poziom oświetlenia. Mogą temu służyć tzw. centralne reduktory mocy montowane w szafach oświetleniowych lub bezpośrednio z wybranego źródła. Za ich pomocą można np. z poziomu komputera lub telefonu komórkowego, sterować oświetleniem na zasadzie załącz/wyłącz lub zmniejsz/zwiększ poziom naświetlenia. Jednak wartość tego rozwiązania będzie widoczna, kiedy zagości ono na dobre nie tylko w systemach oświetlenia domów i posesji (gdzie często stanowi element inteligentnych systemów sterowania), ale także w systemach oświetlenia ulicznego, przemysłowego i architektonicznego. W tych przypadkach podstawowym źródłem światła jest dioda LED, którą w sposób doskonały można swobodnie sterować.
  3. W przypadku stosowania opraw oświetleniowych czy to z wymiennym, czy też zintegrowanym źródłem światła LED, należy pamiętać o tym, że ich barwa światła powinna zawierać się w przedziale 2700K – 3700K (o niskiej zawartości światła niebieskiego). Niestety emisja krótkich fal światła zakłóca cykl życia natury jak i człowieka, bardziej niż inne długości fal, zwiększa też poświatę nieba.
    Ten trzeci punkt jest dość ważny, gdyż właściwy dobór źródła światła ma znaczący wpływ zarówno na środowisko, jak i na funkcjonowanie człowieka i jego samopoczucie.
    Na światło dzienne składa się cała gama kolorów. Różne rodzaje światła widzialnego, postrzeganego jako kolory, posiadają zróżnicowane długości fal. Światło niebieskie posiada najkrótszą długość fal, dzięki czemu tak łatwo ulega rozproszeniu w atmosferze. Niebo i oceany wydają się być niebieskie, ponieważ światło niebieskie bardzo łatwo się załamuje. Szczególnie w nocy, jest ono bardziej męczące dla oczu niż inne rodzaje światła. Może również wywoływać „efekt halo” wokół przedmiotów ze względu na to, że przez jego krótkofalowość oczy z trudem mogą skupić uwagę na jednym obiekcie. Niebieskie światło rozpraszając się w atmosferze ulega jednocześnie rozproszeniu w naszych oczach, co pogarsza jakość widzenia w nocy. Dlatego też czas nocy i oświetlenie, jakie wtedy powinno być stosowane, nie może przekraczać swoją barwą 3000K, a w najgorszym wypadku 3700K, gdyż wyższe barwy światła zawierają coraz więcej światła niebieskiego, które jest niezwykle skuteczne w hamowaniu wydzielania melatoniny regulującej rytm okołodobowy ludzkiego organizmu. Skutkiem niepożądanym jest zaburzenie rytmu nocy – czyli przeszkadza ono we śnie.

***

Najlepszym i najbardziej odpowiednim światłem dla człowieka jest to, które daje natura. Noc to ważny dla organizmu czas odpoczynku. Każdy z nas ma prawo do „ciemnego nieba”, czyli nieba pełnego natury i piękna, nieskażonego sztucznym światłem, które często przeszkadza i zakłóca rytm funkcjonowania organizmu ludzkiego.

Dlatego projektując warto przypomnieć sobie trzy wymienione wyżej zasady – mówiąc metaforycznie: noc jest wielkim wyzwaniem dla projektantów oświetlenia, jednak oświetlenie dobrze zaplanowane na etapie projektu z pewnością okaże się nie tylko bardziej użyteczne, ale też zbliżone do tego pochodzącego z natury. Koniec artykułu

 

> napisz do autora: s.stancelewicz@bpmlighting.com

 

 

 
  Forum Z:A /// skomentuj artykuł
     
Polecamy lekturę Z:A_#44
Zamów Z:A drukowany



Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free


Zapraszamy do pobierania wydanych dotychczas numerów
Zawodu:Architekt w wersji PDF

 

> polecamy: artykuły on-line

> strona główna Z:A

 
Polecamy w Z:A
Nie można „deregulować” architekta inżynierem budownictwa
Sebastian Osowski,
na podst. informacji IARP

IZBA ARCHITEKTÓW
Tajny plan
zniszczenia świata

arch. Wojciech Gwizdak
FELIETON
Osiedle oparte
na współpracy

arch. Piotr Fokczyński

WYWIAD Z:A
Rodzina wielorodzinna w lokalu o trwałych ścianach
arch. Bożena Nieroda,
arch. Wojciech Gwizdak
DEFEKTY PRAWA
Wszyscy chcą
zostać architektami...

Bartosz Wokan
ARCH_I_KULTURA

 

 

 
 
 
 
    Copyright © 2004-2018 Izba Architektów RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.  |  Zarządzanie serwisem i custom publishing: Oria Media.