OGÓLNOPOLSKIE CZASOPISMO IZBY ARCHITEKTÓW RP / NAKŁAD KONTROLOWANY 14 500 EGZ.
 
   
 
 
 
Wyszukiwarka_Z:A  
  Reklama  
   
 
         
Zamów Z:A drukowany
| TECHNIKA W ARCHITEKTURZE ZA SZKICE O WENTYLACJI |
|_#41  ZA

 

 

Potrzebna zmiana przepisów
dotyczących wentylacji

/// Marcin Gasiński /// artykuł online w całości

Dołącz na Fb


///
wersja
beta_2
serwisu
///

AKTUALNY NUMER

Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free

> Zamów prenumeratę

WYDANIA ARCHIWALNE

> Czytaj wybrane artykuły

> Zamów Z:A_drukowany

> Szukaj w archiwum

> Pobierz Z:A_free (pdf)

> Forum Z:A /// skomentuj

> e-Newsletter Z:A

> Dopisz swój e-mail

Warunki techniczne (WT2014) zawierają zapisy, które budzą sprzeciw ekspertów. Jednym z rodzących kontrowersje obszarów jest wentylacja. Wielkość strumienia powietrza usuwanego z pomieszczenia, ocena jakości „środowiska wewnętrznego” czy dostosowanie wentylacji do sposobu użytkowania budynku to tylko niektóre zagadnienia, wymagające ponownego rozpatrzenia.
       
Potrzebna zmiana przepisów dotyczących wentylacji
       
       

Stowarzyszenie Nowoczesne Budynki (SNB), w ramach swoich prac związanych z nowymi wymaganiami technicznymi dla budynków, skupia się obecnie m.in. nad propozycjami zmian przepisów dotyczących instalacji wentylacyjnych. Zespół ekspertów zadecydował o kompleksowym przejrzeniu istniejących wymagań i niejako sformułowaniu ich od nowa. Oczywiście takie podejście nie oznacza, że wszystkie dotychczas obowiązujące przepisy wymagają zmiany. Po prostu wygodniej jest spojrzeć na te zagadnienia niejako od początku, niż poprawiać poszczególne paragrafy.

Wymagania a wentylacja grawitacyjna

Najistotniejszą kwestią, która została zrewidowana, jest sposób określania wielkości strumienia powietrza wentylacyjnego. Obecnie obowiązują przepisy oparte na wymaganiach Polskiej Normy PN-B-03430:1983+Az3:2000, sformułowanych w dużej części ponad 30 lat temu. Nieustannie prowadzone badania w zakresie oceny komfortu i jakości powietrza wewnętrznego, oraz konieczność oszczędności energii sprawiają, że należy zrewidować powstałe przed laty zapisy.
Głównym mankamentem obecnie obowiązujących przepisów jest stawianie wymagań w zakresie wielkości strumienia powietrza usuwanego z pomieszczeń dla instalacji wentylacji grawitacyjnej. Mało kto zdaje sobie sprawę, że wedle treści rozporządzenia Warunki techniczne (WT2014) możliwość projektowania wentylacji grawitacyjnej jest wątpliwa. Paragraf 148.1 mówi bowiem:
Wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną należy stosować w budynkach wysokich i wysokościowych oraz w innych budynkach, w których zapewnienie odpowiedniej jakości środowiska wewnętrznego nie jest możliwe za pomocą wentylacji grawitacyjnej. W pozostałych budynkach może być stosowana wentylacja grawitacyjna lub hybrydowa.

Cóż to za enigmatyczne określenie „odpowiednia jakość środowiska wewnętrznego”? Czy może chodzić w nim o „jakość powietrza wewnętrznego”? Jakie wartości należy uznać za odpowiednie?

Jak określić „jakość środowiska wewnętrznego”?

Jeśli przyjmiemy, że w określeniu „środowisko wewnętrzne” mieści się „jakość powietrza”, to z pomocą przychodzi nam definicja z normy PN-EN 12792, wedle której jakość powietrza wewnętrznego są to: cechy powietrza do oddychania (klimatu) wewnątrz budynku obejmujące skład gazowy, wilgotność, temperaturę i zanieczyszczenia.

Abstrahując od rozważań nad konkretnymi wartościami poszczególnych cech fizyko-chemicznych powietrza, znając zasadę działania wentylacji grawitacyjnej, można stwierdzić, że ta „jakość” będzie zależna od parametrów powietrza zewnętrznego oraz emisji związanej z wyposażeniem pomieszczeń i wykonywanymi tam czynnościami. Dla instalacji wentylacyjnych z naturalnym doprowadzeniem powietrza, jakość powietrza zewnętrznego będzie bowiem zawsze lepsza od jakości powietrza w pomieszczeniu.

Można więc uznać, że zapisana w wymaganiach „odpowiednia jakość środowiska wewnętrznego” zapewniona jest przez określoną wielkość wymiany powietrza. I tu pojawia się kolejny problem. WT przywołują do obowiązkowego stosowania m.in. punkty 2.1.2, 3.1 i 4.1 z normy PN-B-03430, podające minimalne strumienie objętości powietrza wentylacyjnego, które należy zapewnić „niezależnie od rodzaju wentylacji”. Tu natykamy się na kolejną wątpliwość. W jaki sposób zaprojektować wentylację grawitacyjną, zapewniającą usuwanie określonych strumieni powietrza z pomieszczenia?

Kanał kanałowi nierówny

W rzeczywistości spotyka się rozwiązanie polegające na stosowaniu kanałów wentylacyjnych o takich samych przekrojach, bez względu na wysokość położenia pomieszczenia w budynku. Wiedząc, jak działa wentylacja grawitacyjna, nie można oczekiwać, że taka sama ilość powietrza będzie usuwana przez kanał na pierwszej i ostatniej kondygnacji w budynku.
Następny problem to okresowe działanie tego rodzaju instalacji. Zapewnienie wymaganej przepisami wymiany powietrza, w ciągu całego roku, przy zastosowaniu wentylacji grawitacyjnej jest po prostu niemożliwe.

Co prawda norma PN-B-03430 podaje, że przewody wywiewne powinny być tak zaprojektowane, aby zapewnić wymagany strumień powietrza usuwanego z pomieszczeń przy temperaturze zewnętrznej +12oC, ale czy można stawiać wymagania, które mają szansę być spełnione przez znikomy okres roku? Według danych meteorologicznych, udostępnianych przez Ministerstwo Infrastruktury na stronie internetowej, temperatura +12oC występuje np. w Krakowie przez 38 godzin, tj. 0,4% roku.

Proponowane zmiany zapisów

Warto jeszcze zauważyć, że wymagania stawiane przez WT, przekładają się na oczekiwany wynik pomiarów towarzyszących odbiorom technicznym budynków oraz w czasie kontroli okresowych. Konieczność „projektowania” określonych strumieni powietrza usuwanego z pomieszczenia dla wentylacji grawitacyjnej sprawia, że potwierdzenie poprawności działania instalacji staje się niemal niewykonalne. W takim razie rozsądnym podejściem byłoby inne sformułowanie wymagania, tak by zapewnić jak najlepsze funkcjonowanie takiej instalacji i umożliwić wykonanie odbioru technicznego oraz kontroli okresowych w czasie użytkowania budynku.

W trakcie dyskusji eksperci SNB doszli do wniosku, że przepisy nie powinny zawierać żadnych wymagań odnośnie wielkości strumienia powietrza usuwanego przez instalację wentylacji grawitacyjnej. Zaproponowano, aby jedynie określić minimalne wartości strumienia doprowadzanego do pomieszczeń (tab. 1). Wymagania te powinny być spełnione przez całkowicie otwarte nawiewniki powietrza zewnętrznego, przy różnicy ciśnienia po obu jego stronach równej 10 Pa. Jednocześnie określono wymagania dla samych urządzeń:

  • strumień objętości powietrza przepływającego przez całkowicie otwarty nawiewnik, przy różnicy ciśnienia po obu jego stronach 10 Pa, powinien wynosić nie więcej niż 30 m3/h,
  • strumień objętości powietrza przepływającego przez nawiewnik, którego element dławiący znajduje się w pozycji zamknięcia, powinien zawierać się w granicach od 20% do 30% strumienia przy jego całkowitym otwarciu.

Potrzebna zmiana przepisów dotyczących wentylacji

W biurach, hotelach i szkołach

Budynki niemieszkalne stanowią szeroki zbiór obiektów, charakteryzujących się często różnymi wymaganiami. Z tego względu nie jest możliwe określenie wymaganego strumienia w postaci jednej wartości dla wszystkich typów budynków. Różne przeznaczenie i wyposażenie pomieszczeń oraz czas ich użytkowania to tylko przykłady kryteriów, wedle których można takie budynki różnicować. Jest oczywiste, że pomieszczeniom takim jak pokój w biurze czy hotelu lub sala szkolna nie mogą być postawione takie same wymagania.

Dla takich obiektów projektowe wartości strumienia powietrza oparto o załącznik B normy PN-EN 15251:2012. Dokument ten opisuje parametry środowiska wewnętrznego dotyczące m.in. projektowania budynków, obejmujące także jakość dostarczanego powietrza zewnętrznego. Norma podaje metody wyznaczania strumienia powietrza wentylacyjnego w oparciu o różne kryteria:

  • obecność osób,
  • emisja zanieczyszczeń,
  • wymagany poziom stężenia CO2.

Podane w normie wielkości strumienia powietrza są uzależnione od spodziewanej kategorii jakości powietrza wewnętrznego. Eksperci SNB zaproponowali, żeby wymagania nie pozwalały na projektowanie wymiany powietrza w wielkości niższej niż wynikająca dla III kategorii.
Dzięki temu projektant będzie w stanie wybrać najlepszy wariant dla swojego budynku.

Wentylacja mechaniczna wywiewna

Dla instalacji wentylacji mechanicznej wywiewnej, proponowane wielkości wymaganego strumienia powietrza usuwanego z pomieszczeń oparto o załącznik B z normy 15251, zarówno dla budynków mieszkalnych, jak i niemieszkalnych.

Pamiętając o koniecznym zwiększaniu oszczędności zużycia energii w budynkach, eksperci SNB sprecyzowali bardzo jasno, że wymagane wielkości strumienia powietrza dotyczą okresu, w którym pomieszczenie jest użytkowane zgodnie ze swoim przeznaczeniem. Cel ten najłatwiej osiągnąć, stosując systemy, które dostosowują intensywność wymiany powietrza do aktualnych potrzeb, tzw. systemy wentylacji sterowane zapotrzebowaniem (DCV).

Ministerstwo podjęło próbę wprowadzania do przepisów takich rozwiązań w ramach ostatniej zmiany rozporządzenia WT. Jeszcze w projekcie z 21 lutego 2013, nowy § 148.5, wprowadzał obowiązek sterowania wydajnością wentylatorów z uwzględnieniem takich czynników jak profil użytkowania, ruch czy CO2. Niestety w ostatecznym brzmieniu zatracono sens tego przepisu.

Zmniejszenie wymaganego strumienia powietrza wentylacyjnego w budynkach mieszkalnych dopuszcza aktualnie obowiązująca norma PN-B-03430, jednak zabieg ten należy uznać za niewystarczający z punktu widzenia oszczędności energii. Zaproponowane tam nocne ograniczenie intensywności wentylacji związane było ze zmniejszeniem hałasu dobiegającego z działających urządzeń, a nie z oszczędnością energii. W standardowym użytkowaniu, większość mieszkań pozostaje nieużytkowana w ciągu dnia i wtedy właśnie należy redukować strumienie powietrza.
Jedynie zdecentralizowane instalacje wentylacji mechanicznej w budynkach mieszkalnych mogą być projektowane w trybie działania okresowego, po uruchomieniu przez użytkownika. Zapis ten nie został jednak sprecyzowany odpowiednio, ponieważ w obecnym brzmieniu dopuszcza sytuację, w której mieszkanie będzie pozbawione wentylacji, jeśli użytkownik jej nie uruchomi…

Określenie wielkości strumienia powietrza wentylacyjnego to tylko jedno z zagadnień, które są przedmiotem analiz zespołu ekspertów SNB. Należy mieć nadzieję, że uwzględnienie propozycji wprowadzi większą przejrzystość przepisów i pozwoli projektować rzeczywiście nowoczesne budynki.Koniec artykułu

 

> gasinski@aereco.com.pl

 

 
Polecamy lekturę Z:A_#41
Zamów Z:A drukowany



Zamów Z:A drukowany

Pobierz Z:A_free


Zapraszamy do pobierania wydanych dotychczas numerów
Zawodu:Architekt w wersji PDF

 

> polecamy: artykuły on-line

> strona główna Z:A

 
Polecamy w Z:A
Nie można „deregulować” architekta inżynierem budownictwa
Sebastian Osowski,
na podst. informacji IARP

IZBA ARCHITEKTÓW
Tajny plan
zniszczenia świata

arch. Wojciech Gwizdak
FELIETON
Osiedle oparte
na współpracy

arch. Piotr Fokczyński

WYWIAD Z:A
Rodzina wielorodzinna w lokalu o trwałych ścianach
arch. Bożena Nieroda,
arch. Wojciech Gwizdak
DEFEKTY PRAWA
Wszyscy chcą
zostać architektami...

Bartosz Wokan
ARCH_I_KULTURA

 

 

 
 
 
 
    Copyright © 2004-2018 Izba Architektów RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.  |  Zarządzanie serwisem i custom publishing: Oria Media.