Reklama  

 

 

 



       
|  PROJEKTOWANIE ZRÓWNOWAŻONE
|  DODATEK SPECJALNY |
|_01/2012  ZA

 

Projektowanie zrównoważonych społeczności

JEDEN Z PIĘCIU PILOTAŻOWYCH PROJEKTÓW KANADYJSKICH ZRÓWNOWAŻONYCH SPOŁECZNOŚCI MIESZKANIOWYCH EQUILIBRIUM™ | Fotografia: CMHC

 


arch. Wojciech Kujawski


Jednym z największych wyzwań stawianych dzisiaj przed architektami i urbanistami na każdym kontynencie jest konieczność projektowania zrównoważonych społeczności (wspólnot) ze względu na ich wpływ – poprzez budynki i infrastrukturę – na kończący się dostęp do surowców, stale rosnące koszty energii, ilości odpadów oraz degradację środowiska. Zrównoważenie dotyczyć może zarówno formy budynków, gęstości zabudowy, warunków naturalnych, dróg, możliwości dostarczenia energii i wody (oraz jej odprowadzenia) jak i tworzenia nieodległych miejsc pracy, nauki i wypoczynku. Słowem obejmuje wszystkie aspekty codziennego życia.

 

Projektowanie urbanistyczne, w trakcie którego uwzględnione są wszystkie powiązane dyscypliny ma z reguły wielki wpływ na główne elementy takie jak grunt pod zabudowę wraz z siecią dróg i przyległą infrastrukturą oraz na ich bezpośredni wpływ na środowisko. Z kolei budynki są głównymi konsumentami energii, surowców i również terenu. W sferze architektury więc – ich rozmiar i lokalizacja, zastosowane materiały i technologie oraz infrastruktura i systemy usługowe, determinują ilości surowców potrzebnych do budowy i eksploatacji, decydując jednocześnie o wpływie tego co wybudujemy, na środowisko. Zagadnienia te mogą wydawać sie trywialne i dawno znane , ale nie należy zapominać, że mówimy tu o podejściu holistycznym, czyli integracji naszej wiedzy dla tworzenia projektów odpowiadających wyzwaniom nadchodzących lat.

Problemy projektowania, analiz i optymalizacji
Chociaż nie ma określonego szablonu dla projektowania zrównoważonych społeczności, architekci i urbaniści mogą odpowiadać na to wyzwanie poprzez użycie specjalnych zasad tworzenia synergii między różnymi elementami i funkcjami środowiska zabudowanego. Najważniejszą zasadą jest użycie tzw. zintegrowanego procesu projektowania (ZPP), wraz z pełnym zaangażowaniem lokalnej społeczności (proces ZPP opisany był w numerach Z:A 01 i 03/2011). Jest to niezbędny element dla opracowania optymalnego wariantu, nawet gdy występują problemy takie jak np. lokalny sprzeciw wobec któregoś z elementów projektu lub opór przed akceptacją dla nowatorskich rozwiązań.

Problemy, wspólne dla większości krajów rozwiniętych, dotyczą zarówno nowych projektów, jak i rewitalizacji starych osiedli, których (często niestety), nie można wyburzyć. Poniżej opisane są nie tylko teoretyczne problemy zza oceanu, ale również konkretne przykłady (polecamy dodatkowo artykuł nt. programu rewitalizacji dwóch tysięcy wielorodzinnych budynków w Toronto, str. 90 – przyp. red). Sytuacje są podobne do polskich, pomimo różnych technologii, jakości materiałów i okresu budowy. Większe różnice zaczęły powstawać wraz z silnym ruchem w Kanadzie w kierunku „budynków zielonych” i zrównoważenia na większą skalę, co zaowocowało powstaniem wielu dobrych realizacji. Ich budowa doprowadziła jednak do sytuacji, w której górę zaczęła brać pewna arogancja wynikająca ze świadomości dostępu do teoretycznie każdej technologii oraz z nieświadomości co do osiągnięć innych krajów. Dodatkowym problemem był, i jest nadal, brak holistycznej wiedzy o budynkach i ich otoczeniu, o systemach, energii, oraz wpływie budynku na środowisko. A także – brak całościowego spojrzenia na zrównoważone renowacje w skali społeczeństw (wspólnot sąsiedzkich) u większości projektantów.

Trzeba zaznaczyć, że taka „arogancja” może dotyczyć obu stron oceanu i wielokrotnie można się spotkać w Polsce ze stwierdzeniem: „nas to nie dotyczy, bo wszystko jest wiadome od dawna”. Być może wiadome, ale czy stosowane w pełnym zakresie? Wiele elementów jak np. transport publiczny czy pieszy, jest przyjmowanych jako pewnik i nie są one analizowane. Podobnie może sie dziać z dostarczaniem ciepła do domów poprzez podłączanie do miejskiej sieci cieplnej.

Czy dogłębnie analizuje się wielkości zapotrzebowania na energię przed budową biorąc pod uwagę optymalizację energetyczną samych budynków poprzez symulację zachowania się budynku? Poprawna symulacja może doprowadzić do bardzo dużych zmian w projektowaniu infrastruktury, a przez to do zmniejszenia kosztów całych społeczności.

Planowanie w dużej skali – od budynku do społeczności
Od końca lat dziewięćdziesiątych, inicjatywy zrównoważonego rozwoju rozszerzyły zakres od projektowania domu (budynku) do zrównoważonych społeczności (wspólnot). Zintegrowane planowanie w takiej skali zapewnia większe korzyści i zmniejszenie kosztów. Przykładowo: analizując eksploatację wielu budynków i wykorzystując maksymalnie teren stwarza się możliwości integracji energetycznej i wodnej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii i odpadów w ramach systemów wspólnoty. Planowanie rozwoju w skali dzielnicy mogą również ułatwić przyjazne dla pieszych projekty alternatyw takich jak trasy piesze, rowerowe oraz rozwinięty transport publiczny.

Analiza typowych cech zrównoważonych społeczności wskazuje, że posiadają one wszystkie niezbędne udogodnienia działań i możliwości w codziennym życiu (np. mieszkalnictwa, kultury, pracy, rozrywki, ochrony zdrowia, handlu, rekreacji, edukacji itp.) w odległości krótkiego spaceru lub jazdy na rowerze, ewentualnie kilku minut transportem publicznym. Pomagają także przywrócić, zachować lub poprawić środowisko naturalne. Innymi słowy: taka wspólnota tworzy zarówno zdrowe ekosystemy, jak i zdrowe warunki życia.
Każda koncepcja zrównoważonego rozwoju dla danego terenu powinna być tworzona w kontekście i okolicznościach w nim występujących. Istnieją jednak pewne zasady, które stosuje się powszechnie i niezależnie od kontekstu. Kluczem do sukcesu jest zrozumienie relacji pomiędzy różnymi elementami i funkcjami środowiska zabudowanego w uzupełnieniu do wytycznych projektu. Wymaga to podejścia uwzględniającego czynniki takie jak:
- zasoby,
- materiały,
- emisje,
- siedliska przyrodnicze,
- przyszli mieszkańcy,
- zdrowie,
- kultura,
- współzależności między nimi (rys. 1).

RYS. 1. CZYNNIKI WYMAGAJĄCE UWZGLĘDNIENIA W PROJEKTOWANIU SPOŁECZNOŚCI ZRÓWNOWAŻONYCH

 

Taka integracja jest niezbędna, aby umożliwić zespołom projektowym opracowanie różnych scenariuszy i ocenić ich skuteczność w osiąganiu założonych celów. Dotyczy to, jak już wspomniano, projektów nowych założeń oraz renowacji w mikro- i makroskalach.

 

Dalsza część artykułu: dostępna w wersji drukowanej Z:A oraz w pliku PDF Z:A_012012


 


 

Zapraszamy do bezpłatnego pobierania wydanych dotychczas numerów
Zawodu:Architekt w wersji PDF

 

> polecamy: artykuły on-line

> strona główna Z:A

 

 

 


Copyright © 2004-2018 Izba Architektów RP. Wszelkie prawa zastrzeżone.  |  Zarządzanie serwisem i custom publishing: Oria Media.